Wiedza

Kompresor, jako automatyczny ściszacz Czy wiesz, że... DENON DN-S1200 - procedura aktualizacji oprogramowania Kompresor, jako automatyczny "ściszacz" muzyki różne zastosowania kompresora   Podstawowym zadaniem kompresora jest zmniejszanie różnic, między najgłośniejszymi i najsłabszymi fragmentami sygnału, czyli kompresja dynamiki. Ktoś mógłby zadać pytanie - a co to jest dynamika? Przez dynamikę, możemy rozumieć różnicę, pomiędzy maksymalnym i minimalnym poziomem danego sygnału. Ponieważ kompresor wpływa na dynamikę, nie bez powodu wraz z grupą innych urządzeń (limiterem, bramką, expanderem itd.), nazywany jest procesorem dynamiki.   W praktyce, kompresor ma bardzo różne zastosowania. Jednym z nich jest wyrównywanie poziomu partii wokalnych. Bardzo często się zdarza, że na skutek zmian odległości wokalisty od mikrofonu lub zmian głośności śpiewu, pojawiają się duże skoki sygnału. Wokalista na przemian śpiewa cicho i głośno zmuszając realizatora dźwięku do częstego podnoszenia lub obniżania tłumika kanałowego. Jeżeli w tym samym czasie na scenie pojawi się kilku wokalistów, to skuteczne reagowanie na skoki sygnału staje się utrudnione. Na dodatek, jeżeli nie znamy repertuaru wykonawcy, trudno jest przewidzieć kiedy nastąpi taki skok i zazwyczaj realizator reaguje z opóźnieniem. W takiej sytuacji możemy wykorzystać kompresor, który automatycznie podniesie głośność cichych partii wokalnych i ściszy te najgłośniejsze.   Za pomocą kompresora możemy także wyrównywać poziom partii instrumentalnych (gitary basowej, gitary elektrycznej, syntezatora itd.). Muzykowi grającemu na basie, ze względu na używanie różnych technik zrywania strun, trudno jest utrzymać wykonanie danej partii, na równym poziomie. Zastosowanie kompresora spowoduje spłaszczenie dynamiki. Delikatna gra będzie lepiej słyszalna, a energiczne zrywanie strun, nie spowoduje dużego podwyższenia poziomu sygnału.   Kompresor, dzięki możliwości regulacji takich parametrów jak: próg kompresji (THRESHOLD), głębokość kompresji (RATIO), szybkość zadziałania kompresji (ATTACK) oraz czas powrotu (RELEASE), może służyć do zmiany brzmienia instrumentów. Anemiczne brzmienie dużego bębna, za pomocą odpowiedniego ustawienia powyższych parametrów, możemy przekształcić w bardziej dynamiczne, z mniejszym wybrzmiewaniem bębna i bardziej wyeksponowanym uderzeniem pałki.   Kompresor stosujemy także do ograniczania bardzo głośnych sygnałów, które mogą doprowadzić do uszkodzenia sprzętu. Wyobraźmy sobie, że podczas nagłośnienia koncertu, ktoś przypadkowo przewraca statyw z włączonym mikrofonem, powodując jego upadek na scenę. W takim przypadku, głośniki usiłują odtworzyć bardzo duży impuls, co może doprowadzić do ich uszkodzenia. W najgorszym razie, wychylenie cewki głośnika pod wpływem dużego impulsu może być tak wielkie, że wyjdzie ona poza szczelinę magnesu, a usiłując powrócić, nie trafi centrycznie w otwór szczeliny i zablokuje pracę głośnika. Przy dalszym dostarczaniu do głośnika mocy, pozbawiona wentylacji unieruchomiona cewka, szybko się przegrzewa i ulega spalenia. Żeby uchronić się przed taką przykrą niespodzianką, stosujemy kompresor (najlepiej dodatkowo wyposażony w limiter), który ściszy najgłośniejsze szczyty sygnału.   Kolejnym przykładem zastosowania kompresora, może być zwiększenie głośności zmiksowanego materiału podczas masteringu (finalnego ujednolicania brzmienia). Jeżeli nie zastosujemy kompresji, może się okazać, że nagrana płyta CD charakteryzuje się dobrym zakresem dynamiki, ale w porównaniu z innymi płytami dostępnymi na rynku brzmi bardzo cicho.   Kompresor możemy używać także do walki ze sprzężeniami, uchwycając przy jego pomocy charakterystyczne "podzwanianie" (sprzężenie) i zamieniając je w ciągły dźwięk, który następnie można wyciąć za pomocą korektora. Choć w tym przypadku, lokalizację i wycięcie sprzęgających się częstotliwości, z powodzeniem możemy wykonać przy użyciu precyzyjnego korektora graficznego, bez konieczności wpinania na sumę lub w insert sumy dodatkowego urządzenia w postaci kompresora. ... a może da się nim ściszać muzykę   Kompresory wyposażone w gniazdo SIDECHAIN, umożliwiające zastosowanie tego urządzenie w tzw. pętli sterującej, dają jeszcze większe możliwości ich kreatywnego wykorzystania. Jedną z nich, jest użycie kompresora do automatycznego ściszania muzyki w momencie mówienia do mikrofonu. Takie zastosowanie kompresora może mieć miejsce w czasie audycji radiowej lub imprezy live, gdzie prowadzący często mówi do mikrofonu, a pomiędzy zapowiedziami chce mieć głośny podkład muzyczny. Ciągłe proszenie realizatora o przyciszanie muzyki byłoby kłopotliwe, natomiast wyciszenie muzyki na dłuższy okres czasu pozbawiło by imprezę jej charakteru i zapewne nie spodobałoby się publiczności. W takiej sytuacji, pomiędzy źródło muzyki a mikser FOH, należy włączyć kompresor i do gniazda SIDECHAIN doprowadzić sygnał mikrofonu. Przećwiczmy to na konkretnym przykładzie. zróbmy mały eksperyment Do eksperymentu użyjemy popularnego kompresora dbx 166XL oraz: odtwarzacz CD lub inne źródło muzyki, mikser z wyjściem AUX, mikrofon, odsłuch w postaci głośników lub słuchawek, standardowe okablowanie do wzajemnego podłączenia wszystkich powyższych urządzeń oraz dodatkowy symetryczny lub niesymetryczny kabel, zakończony wtykami 1/4" TRS lub 1/4" TS (popularnie zwanymi dużymi Jack'ami), którym doprowadzimy sygnał mikrofonu do gniazda SIDECHAIN kompresora. podłączamy kabelki Łączymy wyjścia odtwarzacza CD (LINE OUT L R) z wejściami obu kanałów kompresora (INPUT 1/4" TRS). Wyjścia kompresora (OUTPUT 1/4" TRS) podłączamy do wejść miksera (STEREO LINE IN). Wpinamy mikrofon w dowolny kanał miksera i ustawiamy docelowy poziom sygnału. Doprowadzamy sygnał mikrofonu wyjściem AUX SEND do gniazda SIDECHAIN 1/4" TRS. Sygnał doprowadzamy tylko do jednego kanału kompresora. Najlepiej jest skorzystać z wysyłki AUX PRE-FADE (sprzed tłumika), wtedy będziemy mogli regulować poziom wysyłanego sygnału niezależnie od tłumika. ustawiamy parametry kompresora   Po wykonaniu odpowiednich połączeń, przystępujemy do ustawienia parametrów kompresora. W kanale, do którego doprowadziliśmy sygnał mikrofonu, włączamy przycisk SC ENABLE. Przycisk ten uaktywnia złącze 1/4" TRS pętli sterującej (SIDECHAIN). Następnie włączamy przycisk STEREO COUPE, który przełączy kompresor w tryb pracy stereo. Od tej pory ustawienia obu kanałów, będziemy wykonywali regulatorami kanału pierwszego. Kanał drugi staje się podrzędnym, a jego regulatory i przyciski (z wyjątkiem SC ENABLE, BYPASS i COUNTUR) będą nieaktywne.   Regulator progu (THRESHOLD) ustawiamy na maksimum (+ 20dBu). Zapobiegnie to na razie jakiemukolwiek działaniu kompresora. Jeżeli chcemy, żeby kompresor maksymalnie i natychmiast ściszał muzykę w momencie mówienia do mikrofonu, to głębokość kompresji (RATIO) ustawiamy na największą wartość, natomiast atak (ATTACK) na najkrótszą (Fast). Czas powrotu (RELEASE) możemy ustawić na średnią wartość, co spowoduje, że muzyka po zapowiedzi speakera będzie podgłaśniana stopniowo. Poprawi to selektywność głosu, który nie będzie mieszał się z muzyką.   Na koniec pozostaje nam ustawienie progu zadziałania kompresji. Zaczynamy od włączenia odtwarzacza CD i podniesienia w mikserze tłumika kanału STEREO LINE IN. W tym momencie powinniśmy usłyszeć muzykę bez jakichkolwiek efektów pracy kompresora, ponieważ wcześniej regulator THRESHOLD ustawiliśmy na maksimum. Dopiero teraz, stopniowo obniżamy próg kompresji (obracamy regulator THRESHOLD w lewo), jednocześnie uważnie słuchając muzyki i obserwując wskaźnik GAIN REDUCTION, który wskazuje wielkość tłumienia sygnału. W momencie, gdy usłyszymy spadek głośności lub zauważymy wzrost tłumienia na wskaźniku zatrzymujemy się i nieznacznie cofamy regulator progu. próba generalna   Właśnie zakończyliśmy ustawianie parametrów kompresora. Bierzemy do ręki mikrofon i sprawdzamy efekt naszej pracy. Jeżeli w momencie mówienia do mikrofonu muzyka nie jest dostatecznie ściszana, należy poeksperymentować z regulatorami AUX kanału i sumy. Zwiększenie poziomu sygnału dostarczanego do gniazda SIDECHAIN powinno rozwiązać problem. W sytuacji, gdy na wskaźniku GAIN REDUCTION pojawia się dużo czerwonych lampek, a muzyka tłumiona jest w dostatecznym stopniu, uzyskaliśmy efekt, o który nam chodziło. Borysław Dzieciaszek